هر جا که تویی تفرج آن جاست

بوی گل و بانگ مرغ برخاست  / هنگام نشاط و روز صحراست

فراش خزان ورق بیفشاند / نقاش صبا چمن بیاراست

ما را سر باغ و بوستان نیست / هر جا که تویی تفرج آن جاست

گویند نظر به روی خوبان / نهیست نه این نظر که ما راست

در روی تو سر صنع بی‌چون / چون آب در آبگینه پیداست

چشم چپ خویشتن برآرم / تا چشم نبیندت بجز راست

هر آدمیی که مهر مهرت / در وی نگرفت سنگ خاراست

روزی تر و خشک من بسوزد / آتش که به زیر دیگ سوداست

نالیدن بی‌حساب سعدی / گویند خلاف رای داناست

از ورطۀ ما خبر ندارد / آسوده که بر کنار دریاست

ــ شیخ اجل سعدی

این غصه هم سر آید

گفتم غم تو دارم گفتا غمت سر آید  / گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآید

گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز / گفتا ز خوبرویان این کار کمتر آید

گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم / گفتا که شب رو است او از راه دیگر آید

گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد / گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

گفتم خوشا هوایی کز باد صبح خیزد / گفتا خنک نسیمی کز کوی دلبر آید

گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت / گفتا تو بندگی کن کو بنده پرور آید

گفتم دل رحیمت کی عزم صلح دارد / گفتا مگوی با کس تا وقت آن درآید

گفتم زمان عشرت دیدی که چون سر آمد / گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سر آید

ــ لسان‌الغیب حافظ

دیگرانت عشق می‌خوانند و من سلطان عشق

خوش خرامان می‌روی ای جان جان بی‌من مرو  / ای حیات دوستان در بوستان بی‌من مرو

ای فلک بی‌من مگرد و ای قمر بی‌من متاب / ای زمین بی‌من مروی و ای زمان بی‌من مرو

این جهان با تو خوش است و آن جهان با تو خوش است / این جهان بی‌من مباش و آن جهان بی‌من مرو

ای عیان بی‌من مدان و ای زبان بی‌من مخوان / ای نظر بی‌من مبین و ای روان بی‌من مرو

شب ز نور ماه روی خویش را بیند سپید / من شبم تو ماه من بر آسمان بی‌من مرو

خار ایمن گشت ز آتش در پناه لطف گل / تو گلی من خار تو در گلستان بی‌من مرو

در خم چوگانت می‌تازم چو چشمت با من است / همچنین در من نگر بی‌من مران بی‌من مرو

چون حریف شاه باشی ای طرب بی‌من منوش / چون به بام شه روی ای پاسبان بی‌من مرو

وای آن کس کو در این ره بی‌نشان تو رود / چو نشان من تویی ای بی‌نشان بی‌من مرو

وای آن کو اندر این ره می‌رود بی‌دانشی / دانش راهم تویی ای راه دان بی‌من مرو

دیگرانت عشق می‌خوانند و من سلطان عشق / ای تو بالاتر ز وهم این و آن بی‌من مرو

ــ مولانا

به یمن لطف شما خاک زر شود

ترسم که اشک در غم ما پرده در شود / وین راز سر به مهر به عالم سمر شود

گویند سنگ لعل شود در مقام صبر / آری شود ولیک به خون جگر شود

خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه / کز دست غم خلاص من آن جا مگر شود

از هر کرانه تیر دعا کرده‌ام روان / باشد کز آن میانه یکی کارگر شود

ای جان حدیث ما بر دلدار بازگو / لیکن چنان مگو که صبا را خبر شود

از کیمیای مهر تو زر گشت روی من / آری به یمن لطف شما خاک زر شود

در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب / یا رب مباد آن که گدا معتبر شود

بس نکته غیر حسن بباید که تا کسی / مقبول طبع مردم صاحب نظر شود

این سرکشی که کنگرۀ کاخ وصل راست / سرها بر آستانه او خاک در شود

حافظ چو نافۀ سر زلفش به دست توست / دم درکش ار نه باد صبا را خبر شود

ــ لسان‌الغیب حافظ

بیخودی

مرغ دل پران مبا جز در هوای بیخودی / شمع جان تابان مبا جز در سرای بیخودی

آفتاب لطف حق بر عاشقان تابنده باد / تا بیفتد بر همه سایه همای بیخودی

گر هزاران دولت و نعمت ببیند عاشقی / ناید اندر چشم او الا بلای بیخودی

بنگر اندر من که خود را در بلا افکنده‌ام / از حلاوت‌ها که دیدم در فنای بیخودی

جان و صد جان خود چه باشد گر کسی قربان کند / در هوای بیخودی و از برای بیخودی

عاشقا کمتر نشین با مردم غمناک تو / تا غباری درنیفتد در صفای بیخودی

باجفا شو با کسی کو عاشق هشیاری است / تا بیابی ذوق‌ها اندر وفای بیخودی

بیخودی را چون بدانی سروری کاسد شود / ای سری و سروری‌ها خاک پای بیخودی

خوش بود ظاهر شدن بر دشمنان بر تخت ملک / لیک آن‌ها هیچ نبود جان به جای بیخودی

گر تو خواهی شمس تبریزی شود مهمان تو / خانه خالی کن ز خود ای کدخدای بیخودی

ــ مولانا

طرب اندر طرب است او

طرب اندر طرب است او که در عقل شکست او / تو ببین قدرت حق را چو درآمد خوش و مست او

همه امروز چنانیم که سر از پای ندانیم / همه تا حلق درآییم و در این حلقه نشست او

چو چنین باشد محرم کی خورد غم کی خورد غم / به سبو ده می خوش دم که قدح را بشکست او

شه من باده فرستد به چه رو می‌نپرستم / هله ای مطرب برگو که زهی باده پرست او

ــ مولانا

هر طرز نوی که می‌طرازی کهن است

گر ریشه كنی خيال تخمش وطن است / ور تخم همان به ريشه‌اش انجمن است

ای تجديد آشنای آثار قديم / هر طرز نوی كه می‌طرازی (می‌تراشی) كهن است

ــ بیدل