دیگران چون بروند از نظر از دل بروند

من چرا دل به تو دادم که دلم می‌شکنی / یا چه کردم که نگه باز به من می‌نکنی

دل و جانم به تو مشغول و نظر در چپ و راست / تا ندانند حریفان که تو منظور منی

دیگران چون بروند از نظر از دل بروند / تو چنان در دل من رفته که جان در بدنی

تو همایی و من خسته بیچاره گدای / پادشاهی کنم ار سایه به من برفکنی

بنده‌وارت به سلام آیم و خدمت بکنم / ور جوابم ندهی می‌رسدت کبر و منی

مرد راضیست که در پای تو افتد چون گوی / تا بدان ساعد سیمینش به چوگان بزنی

مست بی خویشتن از خمر ظلومست و جهول / مستی از عشق نکو باشد و بی خویشتنی

تو بدین نعت و صفت گر بخرامی در باغ / باغبان بیند و گوید که تو سرو چمنی

من بر از شاخ امیدت نتوانم خوردن / غالب الظن و یقینم که تو بیخم بکنی

خوان درویش به شیرینی و چربی بخورند / سعدیا چرب زبانی کن و شیرین سخنی

ــ سعدی شیرین‌سخن

چاره ثباتست و مدارا و تحمل

چه لطیفست قبا بر تن چون سرو روانت / آه اگر چون کمرم دست رسیدی به میانت

در دلم هیچ نیاید مگر اندیشه وصلت / تو نه آنی که دگر کس بنشیند به مکانت

گر تو خواهی که یکی را سخن تلخ بگویی / سخن تلخ نباشد چو برآید به دهانت

نه من انگشت نمایم به هواداری رویت / که تو انگشت نمایی و خلایق نگرانت

در اندیشه ببستم قلم وهم شکستم / که تو زیباتر از آنی که کنم وصف و بیانت

سرو را قامت خوبست و قمر را رخ زیبا / تو نه آنی و نه اینی که هم اینست و هم آنت

ای رقیب ار نگشایی در دلبند به رویم / این قدر بازنمایی که دعا گفت فلانت

من همه عمر بر آنم که دعاگوی تو باشم / گر تو خواهی که نباشم تن من برخی جانت

سعدیا چاره ثباتست و مدارا و تحمل / من که محتاج تو باشم ببرم بار گرانت

ــ شیخ‌اجل سعدی

صحبت مردانت آرزوست؟

ای ترک جان نکرده و جانانت آرزوست / زنار نابریده و ایمانت آرزوست

در هیچ وقت خدمت مردی نکرده‌ای / و آنگه نشسته صحبت مردانت آرزوست

ــ ابوسعید ابوالخیر

دیدار روی دوستان

هیچ شادی نیست اندر این جهان / برتر از دیدار روی دوستان

هیچ تلخی نیست بر دل تلخ‌تر / از فراق دوستان پرهنر

ــ رودکی

نور پاکی تو و عالم سایه / سایه با نور بود همسایه

ای حیات دل هر زنده‌دلی / سرخ رویی ده هر جا خجلی

چاشنی‌بخش شکرگفتاران / کار شیرین کن شیرین کاران

بر فرازندۀ فیروزه‌رواق / شمسۀ زرکش زنگاری‌تاق

تاج به سر نه زرین‌تاجان / عقده بند کمر محتاجان

جرم بخشندۀ بخشاینده / در بر بر همه بگشاینده

ابر سیرابی تفتیده‌لبان / خوان خرسندی روزی‌طلبان

گنج جان‌سنج به ویرانۀ جسم / حارس گنج به صد گونه طلسم

دیرپروای به خود بسته‌دلان / زود پیوند دل از خود گسلان

قفل حکمت نه گنجینۀ دل / زنگ ظلمت بر آیینۀ دل

مرهم داغ جگر سوختگان / شادی جان غم اندوختگان

نقد کان از کمر کوه گشای / صبح عیش از شب اندوه‌نمای

مونس خلوت تنهاشدگان / قبلۀ وحدت یکتاشدگان

تیر باران فکن، از قوس قزح / از صفا باده ده از لاله قدح

پردۀ عصمت گل پیرهنان / حلۀ رحمت خونین کفنان

خانۀ نحل ز تو چشمۀ نوش / دانۀ نخل ز تو شهد فروش

لب پر از خنده ز تو غنچه به باغ / داغ بر سینه ز تو لالۀ راغ

غنچه‌سان تنگدل باغ توایم / لاله سان سوختۀ داغ توایم

هر چه غیر تو رقم کردۀ توست / گرچه پروردۀ تو، پردۀ توست

چند بر طلعت خود پرده نهی / پرده بردار که بی‌پرده، بهی

تازه‌رس قافلۀ بازپسان / به قدمگاه کهن بازرسان

بانگ بر سلسلۀ عالم زن / سلک این سلسله را بر هم زن

عرش را ساق بجنبان از جای / در فکن پایۀ کرسی از پای

بر خم رنگ فلک سنگ انداز / رخنه‌اش در خم نیرنگ انداز

رنگ او تیرگی است و تنگی / به ز رنگینی او بیرنگی

هست رنگ همه زین رنگرزی / دست نیلی شده ز انگشت گزی

مهر و مه را بفکن طشت ز بام / تا برآرند به رسوائی نام

پردۀ پرده‌نشینان ندرند / وز سر پرده‌دری در گذرند

کمر بستۀ جوزا بگشای / گوهر عقد ثریا بگشای

زهره را چنگ طرب‌زن به زمین / چند باشد به فلک بزم‌نشین

چار دیوار عناصر که به ماه / سرکشیده‌ست ازین مرحله گاه

مهره مهره بکن‌اش از سر هم / شو از آن مهره‌کش سلک عدم

آب را بر سر آتش بگمار / تا شود آگه، از او دود بر آر

ز آتش قهر ببر تری آب / بهر بر عدمش ساز سراب

باد را خاک سیه ریز به فرق / خاک را کن ز نم توفان غرق

نامزد کن به زمین زلزله‌ها / ساز از آن عالیه‌ها سافله‌ها

گاو را ذبح کن از خنجر بیم / پشت ماهی ببر از اره دو نیم

هر چه القصه بود زنگ نمای / همه ز آئینۀ هستی بزدای

تا به مشتاقی افزون ز همه / بنگرم روی تو بیرون ز همه

نور پاکی تو و عالم سایه / سایه با نور بود همسایه

حق همسایگی‌ام دار نگاه / سایه‌وارم مفکن خوار به راه

معنی نیک سرانجامی را / جام صورت بشکن جامی را

باشد از سایگیان دور شود / ظلمت سایگی‌اش نور شود

آرد از رنگ به بیرنگی روی / یابد از گلشن بیرنگی بوی

ــ جامی، هفت اورنگ، سبحة‌الابرار